Oerwetten van het systeem

Deze oerwetten hebben een heel krachtige invloed op de onderstroom van de organisatie. Omdat ze ontstaan zijn over de hele periode dat wij als mensen op de aarde rondlopen en deze ons geholpen hebben om te overleven. Ze zijn in tienduizenden jaren van evolutie ontstaan en hebben er voor gezorgd dat we überhaupt nog op aarde rondlopen. Maar dit betekent ook dat we ons er onbewust naar gedragen zodra we ons in een groep bevinden. Of dit nu een familie is of een organisatie of een voetbalclub.

oerwetten systeem.001

 

Bestemming

De eerste, de Bestemming, is in organisaties meer merkbaar dan in families. In families gaat dit over het overleven van de bloedlijn. Bestemming vind ik zo’n prachtig woord voor wat hier bedoeld wordt. Het houdt zowel de reden in waarom de organisatie ooit is opgericht (de missie), als de manier waarop die organisatie daar in de toekomst vorm aan wil geven (de visie).

En vervolgens zijn er een aantal oerwetten die gaan werken om er voor te zorgen dat het groepsproces de groep en daarmee de individuen in de groep helpt om voort te bestaan.

Binding

Wie hoort er bij en wie niet. Dat is voor het voortbestaan van de groep van belang. In het werk merk je dit bijvoorbeeld duidelijk als een collega de organisatie gaat verlaten, om wat voor reden dan ook. Vanaf het moment dat dit bekend is, wordt er anders gedaan tegen deze persoon. En je merkt dit ook als er mensen de organisatie moeten verlaten zonder dat duidelijk is waarom en zonder dat er goed afscheid genomen is. Het gaat daardoor onveiliger voelen, wat impact heeft op de loyaliteit van mensen. Ze zetten zich minder in voor de organisatie, gaan meer voor hun eigen belang. En zo zijn er nog meer concrete voorbeelden waar je de directe en onbewuste impact merkt van de behoefte om helder te hebben wie er bij hoort en wie niet.

Ordening

Iedereen weet vast nog wel hoe het er aan toeging op het schoolplein. De manier waarop de pikorde bepaalt wordt. Want als helder is wie er bij jou in de klas zitten (de binding). Start direct het proces van pikorde bepalen. Kinderen doen dit nog heel openlijk. Als volwassenen hebben we daar vaak subtielere, meer bedekte manieren voor. Maar we doen dit nog steeds. En het is in een organisatie ook van belang voor de rust en helderheid om te weten wie er welke plek heeft in de ordening. En tegelijk is hier vaak gedoe over omdat er zo veel ordeningen naast elkaar spelen. In een organisatie heb je namelijk niet alleen de hiërarchische ordening, maar ook die van anciëniteit, en senioriteit, enzovoorts. Bij anciëniteit gaat het om wie er het eerste was in de organisatie, want die heeft er mede voor gezorgd dat de organisatie nog bestaat en dat degenen die na hem komen nog een baan hebben.  Dus als er een nieuwe leidinggevende op een plek komt en in het team zit iemand die bij de oprichting van de organisatie was, hoe bepaal je dan wie er het meeste invloed heeft in diverse discussies? Met het gedoe dat voortkomt uit onduidelijke ordeningen heb ik nogal eens te maken bij teamcoaching.

Balans in geven en nemen

Paolo Coelho heef het in zijn werk regelmatig over de bank van wederdienst. En dat ieder mens een onbewuste balans in zich heeft of datgene wat hij gegeven heeft in evenwicht is met datgene dat hij gekregen heeft van dezelfde persoon/functionaris/organisatie. Krijg je meer dan wat je gegeven hebt, dan ben je geneigd om weer wat meer terug te doen. Dan blijft het stromen tussen twee mensen of partijen. Krijg je minder dan wat je gegeven hebt, en dit is bij voortduring zo, dan ben je geneigd om steeds minder te geven.

Bij afscheid nemen gaat het vaak over deze balans. Over het krijgen van voldoende erkenning voor wat je gegeven hebt. Bij ontslagprocedures lijkt het vaak te gaan over het meekrijgen van voldoende geld. Vaak zijn er hoog oplopende emoties in dit soort onderhandelingen. En eigenlijk gaat het over ‘zie, erken wat ik de organisatie geven heb’.

Het onbewuste bewust maken

Met kleine oefeningen maak ik mensen snel bewust van de onbewuste impact die deze oerwetten op ons gedrag hebben.  Ben je daar benieuwd naar, kom dan naar de korte workshop over Grip op de Onderstroom. Data hiervoor vind je in de Agenda. 

Wil je graag meer inzicht in de impact die deze oerwetten hebben op jouw vraagstukken, op de onderstroom van jouw organisatie, dan nodig ik je van harte uit om een opstellingsdag bij te wonen. Data hiervoor vind je in de Agenda.

Wil je meer weten over de achtergrond van deze oerwetten, dan kan ik het werk aanraden van Jan Jacob Stam, Anton de Kroon en Piet Weisfelt.